|
Smok
według Andrzeja Sapkowskiego |
![](ksiegi/rekopis_as.jpg) Ponińszy
tekst jest fragmentem książki Rękopis znaleziony w smoczej jaskini
- Kompenduim wiedzy o literaturze fantasy. Opublikowano za zgodą
autora. Zapraszamy także
do odwiedzenia strony: Andrzej
Sapkowski w Internecie MOK
- bohater tylu bajek, baśni, mitów i podań, że na szczegółowe opisy i dywagacje
szkoda po prostu miejsca. Ograniczymy się więc tylko do rzeczy istotnych,
a mniej znanych. We wszystkich
niemal współczesnych językach wyrosłych z pnia indoeuropejskiego smok jest
etymologicznie wyprowadzony z greckiego słowa drakon, znaczącego "bystrooki".
Od tego pochodzą dragon, dragone, Drache, drage, drake. To samo dotyczy
Słowian, u których jest drakon, drak, dragon. I tylko Polacy wyłamali
się z szeregu całkowicie: mamy nasze własne i niepowtarzalne słowo "smok",
które, jak chce Bnickner, pochodzi od indoirańskiego słowa oznaczającego
"połykanie" (stąd też "smoktnąć", "cmoknąć").
Jest też rzeczą interesującą,
że jeśli zestawić starożytne mity i legendy o smokach z zachowaną ikonografią,
mitów tych dotyczącą, zobaczymy zawsze węża, nie zaś skrzydlatego jaszczura,
będącego skrzyżowaniem krokodyla z nietoperzem. W starożytności wąż, choć
groźny i śmiercionośny, był czczony. Wśród ludów nordyckich i germańskich
wręcz używa się dla smoka nazwy Wurm (Wyrm, Orm), oznaczającej
węża. Wężem (Orm) jest smok Fafnir zabity przez Sygurda (Zygfryda),
prototyp smoka zazdrośnie strzegącego skarbu. Wężem (od łac. coluber}
jest Cuelebra, czyli KOLUBRYNA. Wężem wreszcie, nie jaszczurem (vide
Biblia Tysiąclecia) jest apokryficzny smok boga Bela, czczony przez Babilończyków,
którego prorok Daniel otruł za pomocą pierogów nadzianych smołą, łojem i
włosiem. Wężem jest pokonany przez Apollina delficki Pyton. Wężem jest wreszcie
Apopis, pokonany przez pierwszego smokobójcę - boga Ra. Dopiero
w średniowieczu stał się smok uosobieniem Szatana, jako taki musiał być
straszliwy i strasznym miano go malować. Skompilowano więc w ikonie smoka
wszystko co najgorsze, co budzi zgrozę i wstręt. Gadzie łuski, postać jaszczurcza
(jaszczurek i salamander bano się panicznie) i falliczna zarazem, wężowy
rozwidlony język i jadowita ślina, wężowy ogon, zębata paszczęka, na domiar
złego ziejąca ogniem (oczywiście piekielnym), skrzydła nietoperza (którego
też się bano). Krótko mówiąc - samo zło, sama ohyda, sama makabra. Identyczny
zabieg zastosował później H.R. Giger, tworząc postać Obcego (Alien)
- skompilował wszystkie ludzkie fobie. Szatańskiego
smoka mogli pokonać tylko archaniołowie (Michał) i święci: JERZY, MARTA
czy Roman. Byli też oczywiście plebejscy smokobójcy, truciciele stosujący
metodę opatentowaną przez wspomnianego wyżej proroka Daniela, czyli podrzucający
smokom nadziane niewysłowionym plugastwem przynęty. Fantasy
smoków zna bez liku, ale dobrze i ciekawie opisanych nie ma ich znowu tak
wiele. Poniżej przytaczam ich listę. Lista stanowi zarazem smoczy kanon
literatury fantasy, bez znajomości którego żaden szanujący się miłośnik
tego gatunku obejść się nie może.
|
Ankalagon Czarny (J.R.R. Tolkien, Silmarillion) |
![](images/kropka3.gif) |
Chrysophylax Dives, smok z Dzikich Wzgórz (Rudy Dżil i jego
pies) |
![](images/kropka3.gif) |
Elynsynos, prastara smoczyca (Elizabeth Haydon, trylogia o Rapsodii) |
![](images/kropka3.gif) |
Falameezar, smok-marksista, bojownik za sprawę proletariatu (Alan
Dean Foster, Spellsinger) |
![](images/kropka3.gif) |
Falkor, Smok Szczęścia (Michael Ende, Nie kończąca się historia) |
![](images/kropka3.gif) |
Fingard, smok-wierszokleta (John Morressy, Głos dla Księżniczki) |
![](images/kropka3.gif) |
Gaurung, Ojciec Smoków (J.R.R. Tolkien, Silmarillion) |
![](images/kropka3.gif) |
Gorbash, smok, w którego zostaje zamieniony Jim Eckert (Gordon R.
Dickson, Smok i jerzy) |
![](images/kropka3.gif) |
Griaule (Lucius Shepard, "Człowiek, który pomalował smoka Griaule'a",
w ant. The Jaguar Hunter) |
![](images/kropka3.gif) |
Gyld Zielonoskrzydły, jedna z tytułowych Bestii z Eld (Patricia
A. McKillip, Zapomniane bestie z Eld) |
![](images/kropka3.gif) |
Jabberwock (Roger Żelazny, Znak Chaosu - oryginalnie
zaś w klasyce, w Alicji Lewisa Carrolla) |
![](images/kropka3.gif) |
Kalessin, Najstarszy (Ursula Le Guin, Najdalszy brzeg i Tehanu) |
![](images/kropka3.gif) |
Mr Mayland Long, Czarny Smok (R.A. MacAvoy, Tea with the Black
Dragon) |
![](images/kropka3.gif) |
Morkeleb Czarny (Barbara Hambly, Zguba Smoków i sequele,
Dragonshadow i Knight ofthe Demon Queen) |
![](images/kropka3.gif) |
Płomienny Szpon, wódz Smoków Melniboné (Michael Moorcock, Zwiastun
Burzy) |
![](images/kropka3.gif) |
Shanzie, smok bez skarbu (John Morressy, Kedrigem w Krainie
Koszmarów} |
![](images/kropka3.gif) |
Smaug Złoty, smok z Samotnej Góry (J.R.R ToMen, Hobbit) |
![](images/kropka3.gif) |
Smok - bezimienny filozof (John Gardner, Grendel) |
![](images/kropka3.gif) |
Smok z Rozpadliny (Piers Anthony, Xanth) |
![](images/kropka3.gif) |
Strabo, smok Landoveru (Terry Brooks, Magiczne królestwo) |
![](images/kropka3.gif) |
Yevaud, smok z Wyspy Pendor (Ursula Le Guin, Czarnoksiężnik
z Archipelagu) |
Smocza lektura uzupełniająca,
fantasy i nie tylko: Joanne Bertin, The Last Dragonlord
(i sequel, Dragon and Phoenix); Ewa Białołęcka, Tkacz Iluzji;
Gillian Bradshaw, The Dragon and the Thief i sequel, The Land
of Gold; Susan Cooper, Matthew's Dragon; Kate Elliott, Crown
of Stars (King's Dragon, Prince of Dogs, The Burning
Stone, Child of Flame); Bruce Chandler Fergusson, The Shadow
of His Wings; Craig Shaw Gardner, Dragon Circie (Dragon
Sleeping, Dragon Waking, Dragon Burning); Kenneth Grahame, "Opieszały
Smok" (inny przekład: "Oporny smok"); Stephen King, Oczy smoka;
Mercedes Lackey i Andre Norton, Zguba elfów i Elfia krew;
Elizabeth A. Lynn, Dragon's Winter; Anne McCaffrey, Jeźdźcy
smoków z Pern; George R. R. Martin, Blood of the Dragon;
George R.R. Martin, "The Ice Dragon"; Robert Nathan, Sir Henry;
Eden Phillpotts, The Lavender Dragon; Irene Radford, cyk IThe
Dragon Nimbus (The Glass Dragon, The Perfect Phncess,
The Loneliest Magician, Wizard's Treasure); Melanie Rawn,
Dragon Prince (Dragon Prince, Star Scroll, Sunrunner's
Fire); Christopher B. Rowley, Bazil Broketail; Clifford
Simak, Rezerwat goblinów; Rosemary Sutciiff, The Minstrel and
the Dragon; Michael Swanwick, Córka żelaznego smoka; Patricia
C. Wrede, Enchanted Forest {Dealing with Dragons, Searching
for Dragons, Calling on Dragons, Talking to Dragons);
Jane Yolen, The Pit Dragon {Dragona Blood, Heart's
Blood, A Sending of Dragons)
oraz. antologie, w nawiasach
redaktorzy:
Dragon Fantastic (Martin H. Greenberg), Dragon Tales
(Isaac Asimov, Martin H. Greenberg i Charles Waugh), Dragons and Dreams,
(Jane Yolen, Martin H. Greenberg i Charles Waugh), Dragons of Darkness
i Dragons of Light (obie Orson Scott Card), Dragons! (Jack Dann i
Gardner Dozols), The Ultimałe Dragon (Byron Preiss, John Betancourt
i Keith R.A. DeCandido)
|
|